Johannes Goedaert

Ooit en straks weer een beroemde wijkgenoot: Johannes Goedaert

Aan het Molenwater woonde in de zeventiende eeuw Johannes Goedaert. Hij was een zeer verdienstelijk fijnschilder, maar daarnaast en vooral was hij een onderzoeker van insecten, een entomoloog. Zo zal Johannes Goedaert (1617-1668) zich zelf nooit genoemd hebben, want dat woord bestond toen nog niet. Met de kennis van nu kunnen we echter Goedaert vol overtuiging de grondlegger van de entomologie noemen. Hij was de eerste in de geschiedenis, die, uitsluitend gebaseerd op eigen waarnemingen, de metamorfose van insecten beschreef. Bij veel insecten doet zich tijdens hun leven een gedaantewisseling voor. Dat wordt de metamorfose genoemd. Denk daarbij aan de verpopping van insectenlarven, zoals rupsen en maden, en de ontpopping van poppen tot volwassen insecten, het imago. Bijvoorbeeld een vlinder of een libelle.
Waar Goedaert precies woonde is niet bekend. Uit zijn boeken weten we dat hij aan het Molenwater woonde in een huis met een binnenplaats, waar hij, evenals in zijn woning, experimenten uitvoerde. Hij kweekte gedurende meer dan dertig jaar duizenden larven en maden op en legde daarbij zeer nauwkeurig vast wat hij zag gebeuren. Niet alleen in woorden, maar ook met zeer nauwkeurige tekeningen.
Zijn waarnemingen, voorzien van veelal door Goedaert persoonlijk met waterverf ingekleurde etsen, heeft hij gepubliceerd in zijn driedelige werk Metamorphosis Naturalis. Bijna alle soorten die Goedaert hierin beschrijft zijn de eerste beschrijvingen van die soorten. Door deze boeken raakte hij internationaal bekend. Zij hebben veel onderzoekers geïnspireerd en gestimuleerd tot verder onderzoek. Zijn boeken zijn in het Latijn, het Frans en het Engels vertaald en zijn vandaag wereldwijd terug te vinden in meer dan 200 wetenschappelijke bibliotheken.

In 1911 werd door Daniel Mornet een onderzoek gepubliceerd naar de meest voorkomende natuurwetenschappelijke boeken in Franse bibliotheken in de achttiende eeuw. Hierbij bleek dat Goedaerts werk in 57 van de 500 onderzochte bibliotheken voor kwam. Goedaerts werk stond daarmee op de achtste plaats. Hij was de eerste niet-Franse auteur en de eerste zeventiende-eeuwse wetenschapper op de lijst. Goedaert stond dus tot in de achttiende eeuw in hoog aanzien en mag zich met recht scharen onder onze beroemde landgenoten. Johannes Goedaert is een stadgenoot waar we trots op mogen zijn. In de loop der eeuwen is niettemin Goedaert vooral vanwege jaloezie van collega wetenschappers bijna in de vergetelheid geraakt. Daar heeft natuurliefhebber, Goedaertverzamelaar en gepensioneerd biologieleraar Kees Beaart een einde aan gemaakt door artikelen over hem te schrijven en te bevorderen dat er een Goedaert-tentoonstelling in het Zeeuws Museum werd gehouden: de tentoonstelling “Uyt Eygen Ervarentheyd”, samengesteld door kunstenaar en UCR docente Sophie Krier. Dat die actie geslaagd is blijkt wel uit de aandacht, die hieraan door de regionale en landelijke media besteed is.
Tijdens de opening van de tentoonstelling verscheen voor het eerst een boek over Goedaert: “Johannes Goedaert Fijnschilder en Entomoloog”. Dit boek, samengesteld door Kees Beaart en uitgegeven door de Zeeuwse Dialect Vereniging, verscheen in november 2016, kort voor 2017, het 400-ste geboortejaar van Goedaert. De auteurs en redacteurs van het boek hebben belangeloos aan dit boek meegewerkt.
Om ervoor te zorgen, dat de hernieuwde belangstelling voor Johannes Goedaert niet opnieuw gevolgd wordt door vergetelheid, is afgesproken, dat het batige saldo van het boek zal worden besteed aan het oprichten van een blijvend gedenkteken voor Goedaert.
Daarnaast heeft een kleine groep Goedaert-fans1 aan de Commissie Straatnaamgeving voorgesteld om een plek in Middelburg naar deze bijzondere Middelburger en wijkgenoot te vernoemen. De voorkeur gaat daarbij naar het vernoemen van (een deel van) het heringerichte park in het voormalige Molenwater, waar hij vroeger vanuit zijn huis op uitkeek.
Mede gezien het feit dat het park aan het Molenwater officieel nog geen naam heeft, stond de Commissie Straatnaamgeving sympathiek tegenover dit voorstel. Zij vond wel, dat er voor dit voorstel draagvlak moet zijn bij de omwonenden/wijkbewoners. Vandaar dat dit voorstel geagendeerd zal worden op de volgende vergadering van de wijktafel Binnenstad. De vraag zal daarbij zijn: hoe kunnen we Goedaert als historische wijkgenoot eren door zijn naam te verbinden aan het stadspark in het voormalige Molenwater. Als daar draagvlak voor is, zal de naamgeving van het park tijdens de Goedaert Conferentie in maart 2019 bekend gemaakt worden.
Tevens kan dan van gedachten gewisseld worden over een Goedaert Gedenkteken in het park.
Johannes Goedaert, onze wijk- en stadgenoot, heeft het verdiend2.

Tekst: Tjeerd Blauw, bewoner Molenwater

1 Kees Beaart, Arjan van Dixhoorn, Veronica Frenks, Sophie Krier, Prieneke van Hoeve, Ivar Troost en Tjeerd Blauw
2 Mocht u na het lezen van dit artikel nog meer willen weten over Johannes Goedaert, dan verwijzen wij u naar Wikipedia of natuurlijk naar het genoemde boek van Kees Beaart.

Nieuws


  • Op de agenda van de wijktafel staan veel interessante onderwerpen en u kunt meebeslissen! Lees hier meer...
  • Lees de achtergrondinformatie over Johannes Goedaert hier.
  • Datum wijktafel najaar bekend: dinsdag 30 oktober in De Kloveniersdoelen!
  • Wijkagent en wijkmanager houden spreekuur in de binnenstad! Lees hier meer.

Agenda


  • Eerstvolgende wijktafel: dinsdag 30 oktober!
  • Een overzicht van activiteiten in Middelburg vindt u hier.
  • Iedere donderdag grote warenmarkt op de Markt


Nieuwsbrieven

Aanmelden voor onze nieuwsbrief kan hier!

Aantal abonnees op dit moment: 226

Nieuwsbrief gemist?
Klik hier voor het nieuwsbrievenarchief.